Huisarts aan het woord: Marijke Speelman

Mijn naam is Marijke Speelman en al vanaf dag één ben ik als huisarts betrokken bij Hospice Kaaskenshuis.

Na onze opleiding geneeskunde hebben mijn man en ik in Engeland de huisartsenopleiding gedaan. We bleven daar een half jaar langer en bij toeval kwam ik toen in aanraking met de palliatieve en terminale zorg in een hospice. Ik voelde me daar meteen op mijn plaats, hier is de grote affiniteit met de palliatieve zorg ontstaan en ook de wens om daarmee verder te gaan.

In 2000 vestigden wij ons als huisarts in Zierikzee en werd ik al snel vanuit mijn Engelse ervaring met palliatieve zorg lid van het CPT* Oosterschelderegio, later fuseerden we met Walcheren en Zeeuws Vlaanderen met wie we al vele jaren nauw contact hadden. 

Er kwamen steeds meer van die teams in Zeeland en gaandeweg werd ik steeds meer betrokken binnen het palliatieve werk in Zeeland. En vanaf 2006 was het voor mij een logische stap om als huisarts in hospice Kaaskenshuis aan de slag te gaan. 

In de begintijd wilde men graag onafhankelijk blijven als stichting maar dat bleek, na aanvankelijke opstartperikelen en kinderziekten wat past bij een nieuw initiatief, financieel niet haalbaar. Mede dankzij een doortastend bestuur en goede coördinatie werd een financieel en operationeel gezond hospice gerealiseerd. Allévo stond garant en zorgde voor een vast team van wijkverpleegkundigen met affiniteit voor en grote kennis van palliatieve zorg, die ook bij de mensen thuis werken.

Een periode van onrust ligt gelukkig al jaren achter ons. Met een goed bestuur en goede coördinatie zijn we inmiddels een zeer professionele organisatie. We zijn als team gegroeid, hebben veel geleerd en hebben veel waardering en vertrouwen in elkaar, dat is de basis. We hebben een goed geolied team verpleegkundigen en vrijwilligers met wie het heel fijn is om samen te werken. Om goed op onze taken te zijn toegerust krijgen we allemaal scholing op maat, vrijwilligers, verpleegkundigen, coördinatoren en ook ik als huisarts. 

Aanvankelijk is er met mij geen officieel contract afgesloten, maar later wel met daarbij een vrijwilligersvergoeding. Financiën zijn nooit een drijfveer geweest voor mijn inzet voor het hospice, maar zo is er toch erkenning en bij veel vrijwilligersactiviteiten word ik dan ook betrokken en dat voelt goed. 

De regel is dat de eigen huisarts de zorg voor de eigen patiënt voortzet in het hospice, tenzij de afstand tot de eigen huisarts te groot is. In die situaties wordt de zorg aan mij overgedragen. 

Twintig jaar geleden deed ik dat met een andere collega samen, maar na zijn pensionering bleek mijn inzet in het hospice, naast mijn werk als huisarts, goed door mij alleen te doen.

Iedere patiëntensituatie is uniek en soms moet je in een heel korte tijd snel een indruk krijgen en daarnaar handelen. Andere keren heb je meer ruimte. Het is belangrijk om een goed beeld te krijgen van de medische situatie en de zorg goed af te stemmen op zijn/haar behoeften, rekening houdend met eventuele naasten. Communiceren is afstemmen op de ander. In een laatste levensfase blijkt soms dat er binnen de sociale situatie van de patiënt nog af te ronden zaken zijn of ingewikkeldheden in relatie tot anderen. Soms past het om dit bespreekbaar te kunnen maken, soms vooral niet. Niet alle oneffenheden kunnen weggewerkt worden in aanloop naar het sterven. 

Het psychosociale en het spirituele deel zie ik als belangrijke extra dimensies in mijn rol. Die zijn essentieel en waardevol, zeker als blijkt dat een verandering ten goede voor de patiënt en diens naasten heeft kunnen plaatsvinden. Het is immers mooi als er wederzijds begrip ontstaat en ruimte voor ieders rouw. Het werk in het hospice voegt op die manier veel toe aan het werk van huisarts en ik hoop het tot aan mijn pensioen te kunnen blijven combineren.

Ik ben regelmatig in het hospice, afhankelijk van de ernst van de situatie op dat moment. Bij een bewoner in de stervensfase kom ik ieder dag. Ik ben te gast in het hospice en gedraag me ook zo. Met de naasten, de vrijwilligers, de verpleging, de geestelijk verzorger en de coördinatoren lever je de zorg. Je bent allemaal een speler in het geheel, ieder met andere taken en verantwoordelijkheden. Met de verpleging zit ik regelmatig om de tafel om zaken te bespreken die relevant zijn voor de zorg. En wil je de samenwerking goed houden, dan moet je met elkaar durven reflecteren en je toetsbaar opstellen; wat gaat goed, wat kan beter. 

Ik ben betrokken bij iedere opname en soms moet ik kritisch zijn of iemand hier wel op zijn plaats is. Dat zijn geen gemakkelijke gesprekken, maar ik vind het belangrijk om trouw te blijven aan onze missie en aan het doel.

Ik hoop dat er nog veel lustrums komen. De toenemende bekendheid van het hospice zal daaraan bijdragen. Goede zorg is de beste reclame voor het hospice en als naasten opnieuw naar het hospice komen voor laatste zorg voor zichzelf of anderen, dan is dat een groot compliment aan de medewerkers.

* Het Consultatief Palliatief Team adviseert zorgverleners op het gebied van palliatieve zorg.